Quà trải nghiệm và quà tự làm hoàn toàn có thể đưa vào danh sách quà sinh nhật, miễn là mỗi dòng ghi đủ rõ để khách biết mình đang tặng cái gì, trao bằng cách nào và người nhận sẽ dùng khi nào. Một dòng "đi chơi đâu đó" sẽ không ai chọn; một dòng "một buổi đi xem biểu diễn rối nước cùng cô, cuối tuần nào cũng được" thì người cô đọc là biết ngay đó là phần của mình.
Ngày càng nhiều người, từ bố mẹ trẻ tới người đi làm, muốn nhà mình bớt đồ và sinh nhật có nhiều kỷ niệm hơn. Bài này hướng dẫn chọn loại trải nghiệm, ghi dòng trong danh sách, cách người tặng "gói" một trải nghiệm để trao trong tiệc, và đưa quà tự làm vào danh sách mà không khiến ai thấy bị giao việc.
Vì sao nhiều người chuyển sang quà không phải đồ vật
Nhà ở thành phố ngày càng nhỏ, tủ đồ ngày càng đầy, và một món đồ mới thường phải thay chỗ cho một món cũ. Với trẻ em, đồ chơi thứ mười không mang lại niềm vui như món đầu tiên; với người lớn, chiếc cốc thứ năm chỉ là thêm việc rửa. Trong khi đó, một buổi chiều đi đâu đó cùng người thân thì được nhớ rất lâu, và không chiếm chỗ trong nhà.
Quà trải nghiệm cũng hợp với những mối quan hệ cần thêm thời gian bên nhau: ông bà ít gặp cháu, anh chị em ở xa, bạn thân bận rộn. Khi quà là một buổi đi cùng nhau, người tặng và người nhận đều được thêm một kỷ niệm chung, thứ mà một món đồ gửi qua đường bưu điện không làm được.
Quà tự làm thì mang dấu tay của người tặng. Một chiếc khăn đan, một hộp bánh nhà làm, một tập tranh vẽ chân dung cả nhà có giá trị ở chỗ không mua được ở đâu. Danh sách giúp những món này đi đúng người: ai khéo tay thì nhận dòng tự làm, ai không có thời gian thì chọn dòng khác.
Các loại trải nghiệm hợp với từng lứa tuổi
Không phải trải nghiệm nào cũng hợp với mọi người nhận. Bảng dưới là gợi ý theo lứa tuổi, viết chung chung để bạn điều chỉnh theo nơi mình sống.
| Người nhận | Trải nghiệm phù hợp | Ai hợp tặng | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Trẻ 3–6 tuổi | Đi sở thú, công viên, xem múa rối, một buổi nặn gốm | Ông bà, cô chú | Thời lượng ngắn, có người lớn quen đi cùng |
| Trẻ 7–12 tuổi | Bảo tàng, buổi học bơi thử, lớp vẽ ngắn, cắm trại một đêm cùng gia đình | Họ hàng gần, bố mẹ đỡ đầu | Hỏi bố mẹ về lịch học và an toàn |
| Tuổi teen | Buổi hoà nhạc, khoá học kỹ năng, chuyến đi cùng anh chị họ | Anh chị họ, cô chú trẻ | Để teen chọn ngày, chọn bạn đi cùng |
| Người đi làm | Lớp nấu ăn, buổi leo núi, triển lãm, một ngày nghỉ được lo trọn | Bạn thân, người yêu | Ghi rõ ngày rảnh, có muốn đi cùng người tặng |
| Ông bà, cha mẹ | Chuyến về quê, buổi chụp ảnh gia đình, bữa cơm các con nấu | Con cháu góp chung | Hợp sức khoẻ, đường đi không quá xa |
Với trẻ nhỏ, trải nghiệm luôn cần người lớn đi kèm, nên dòng trong danh sách nên ghi luôn ai sẽ đưa đi. Với người lớn tuổi, cân nhắc đường xa, thời tiết và sức khoẻ trước khi đưa một chuyến đi vào danh sách.
Ghi một dòng trải nghiệm cho rõ
Dòng trải nghiệm khác dòng đồ vật ở chỗ phải nói được "khi nào, ở đâu, với ai". Một dòng tốt có:
- Trải nghiệm cụ thể: "một buổi học làm gốm cho hai người", không phải "một hoạt động nghệ thuật".
- Thời gian linh hoạt: "cuối tuần bất kỳ trong ba tháng tới", để người tặng có thể sắp xếp.
- Ai đi cùng: người nhận đi một mình, đi với người tặng, hay đi với gia đình.
- Khu vực: chỉ cần ghi chung như "trong nội thành" hay "gần nhà ông bà", không cần tên địa điểm.
- Mức giá theo nấc thấp, vừa, cao, và ghi "có thể góp chung" với trải nghiệm lớn.
- Điều cần biết trước: dị ứng, sợ độ cao, không đi xe đường dài, để người tặng không chọn nhầm.
Đừng ghi những trải nghiệm có rủi ro cao hay cần điều kiện sức khoẻ đặc biệt vào danh sách gửi đông người. Những thứ đó nên do người thân rất gần bàn riêng với người nhận.
Cách người tặng "gói" một trải nghiệm để trao trong tiệc
Phiếu tự viết. Người tặng viết tay một tấm phiếu mô tả trải nghiệm và thời hạn, bỏ vào phong bì đẹp. Với trẻ nhỏ, phiếu có thể vẽ hình con vật nếu là chuyến đi sở thú.
Một món nhỏ gợi ý. Đi kèm phiếu là một món nhỏ liên quan: một đôi tất leo núi cho chuyến leo núi, một chiếc tạp dề cho lớp nấu ăn. Người nhận có thứ để mở ra ngay trong tiệc.
Hẹn ngày ngay hôm đó. Khi trao, hai bên mở lịch hẹn luôn một ngày. Trải nghiệm không hẹn ngày rất dễ trôi qua cả năm mà chưa thực hiện, và người tặng lẫn người nhận đều thấy tiếc.
Gói cho trẻ nhỏ hiểu. Trẻ dưới 6 tuổi chưa hiểu một tấm phiếu có nghĩa gì. Người tặng có thể kèm một món đồ chơi nhỏ hình con vật sẽ gặp ở sở thú, hoặc kể ngắn cho bé nghe trong tiệc về chuyến đi sắp tới. Bé sẽ nhắc mãi tới ngày hẹn.
Chụp ảnh khi đi. Một tấm ảnh chụp trong buổi trải nghiệm, gửi lại người tặng hoặc in ra, là cách khép lại món quà. Với trẻ con, ảnh đó thường được dán lên tủ lạnh rất lâu.
Quà tự làm trong danh sách: mời chứ không giao việc
Đưa quà tự làm vào danh sách là chuyện tế nhị, vì không phải ai cũng khéo tay hay có thời gian. Cách làm đúng là ghi những dòng này như một lời mời, không phải yêu cầu. Ví dụ: "nếu ai thích đan móc, bé rất mê khăn quàng màu vàng", hoặc "mẹ rất thích bánh nhà làm, ai có công thức quen thuộc thì mẹ vui lắm". Người khéo tay đọc sẽ thấy đó là chỗ của mình; người không khéo sẽ bỏ qua mà không thấy áy náy.
Bạn cũng nên ghi rõ những món tự làm có lưu ý an toàn. Đồ đan cho trẻ nhỏ không có cúc, hạt rời; đồ ăn tự làm ghi những thứ người nhận kiêng hay dị ứng. Đồ trang trí tự làm cho phòng trẻ con không dùng vật liệu sắc nhọn hay dễ vỡ.
Người nhận quà tự làm cũng cần được chuẩn bị tâm lý: món tự làm hiếm khi hoàn hảo như đồ mua sẵn, và chính điều đó làm nên giá trị của nó. Khi mở quà trong tiệc, bố mẹ kể vài câu về người làm ra món đó và mất bao lâu để làm, để trẻ hiểu và trân trọng.
Một loại quà tự làm rất hợp với danh sách là quà công sức: một buổi sửa xe đạp cho cháu, một buổi dọn lại góc học tập, một buổi dạy cháu nấu một món. Người lớn trong họ có tay nghề thường rất vui khi được mời tặng theo cách này, vì đó là thứ họ làm tốt và hiếm khi được nhờ.
Những trải nghiệm nên để ngoài danh sách gửi đông người
Trải nghiệm cần điều kiện sức khoẻ. Lặn biển, leo núi cao, các môn mạo hiểm cần người nhận tự đánh giá sức mình và có hướng dẫn chuyên môn. Những dòng này chỉ nên bàn riêng giữa người nhận và người rất thân.
Trải nghiệm ràng buộc thời gian dài. Một khoá học kéo dài nhiều tháng, thẻ tập trọn năm có thể thành gánh nặng nếu người nhận không đủ thời gian. Ghi những món này khi người nhận đã thật sự muốn và đã sắp xếp được lịch.
Trải nghiệm cho trẻ mà bố mẹ chưa đồng ý. Cô chú muốn đưa cháu đi chơi xa, đi bơi ở hồ lạ cần bố mẹ đồng ý từ trước. Danh sách của trẻ chỉ nên có những trải nghiệm bố mẹ đã duyệt.
Trải nghiệm làm người tặng phải đi cùng ngoài ý muốn. Một dòng ghi "đi du lịch cùng bạn" có thể khiến người bạn đó thấy bị ép đi cùng. Nếu muốn người tặng đi cùng, hỏi riêng họ trước rồi mới ghi tên.
Trải nghiệm phụ thuộc thời tiết, mùa vụ. Chuyến đi ngắm hoa, cắm trại ven biển chỉ hợp vào một vài tháng. Nếu ghi, ghi rõ khoảng thời gian, kẻo người tặng đặt chỗ đúng mùa mưa bão.
Kết hợp đồ vật và trải nghiệm trong cùng danh sách
Không cần chuyển hẳn sang danh sách toàn trải nghiệm. Với phần lớn gia đình, một danh sách mười dòng có ba bốn dòng trải nghiệm, một hai dòng tự làm và phần còn lại là đồ vật dùng thật là cân đối. Khách lớn tuổi quen tặng đồ vẫn có lựa chọn; khách trẻ muốn tặng trải nghiệm cũng có chỗ.
Bạn có thể nhóm các dòng trải nghiệm thành một mục riêng trong danh sách, có câu dẫn ngắn như "năm nay nhà mình đang muốn bớt đồ, nếu ai muốn tặng thời gian thì có vài gợi ý dưới đây". Câu dẫn giúp khách hiểu lý do mà không thấy đồ vật bị chê.
Sau sinh nhật, các dòng trải nghiệm cần được theo dõi kỹ hơn đồ vật, vì chúng chưa xảy ra. Ghi ngày đã hẹn bên cạnh mỗi dòng, nhắc lại nhẹ nhàng nếu sắp hết hạn. Khi trải nghiệm đã diễn ra, gửi lời cảm ơn kèm ảnh, để người tặng thấy món quà của mình đã thành hiện thực.
Năm sau, khi lập danh sách mới, bạn xem lại những trải nghiệm nào được thực hiện và để lại kỷ niệm đẹp. Đó là gợi ý tốt nhất cho dòng trải nghiệm tiếp theo, và cũng cho biết người thân nào thích tặng theo cách này.
Câu hỏi thường gặp
Quà trải nghiệm cho trẻ nhỏ có thật sự được trẻ nhớ không?
Trẻ nhỏ có thể không nhớ chi tiết lâu, nhưng ảnh, câu chuyện kể lại và cảm giác gần gũi với người đi cùng vẫn ở lại. Bố mẹ có thể giữ ảnh và kể lại cho con sau này, biến trải nghiệm thành kỷ niệm của cả nhà.
Nếu người tặng trải nghiệm hẹn mãi mà chưa đi thì sao?
Bạn nhắc nhẹ một lần, gợi ý vài ngày cụ thể. Nếu vẫn chưa sắp xếp được, coi như món quà là tấm lòng và không nhắc thêm; ép người tặng thực hiện dễ làm mất vui cả hai bên.
Có nên ghi phiếu quà tặng của cửa hàng vào danh sách không?
Có thể ghi chung là "phiếu quà tặng cho một lớp học hay hiệu sách", không cần ghi tên cửa hàng. Người tặng sẽ chọn nơi thuận tiện, còn người nhận dùng theo ý mình.
Quà tự làm của trẻ con có nên đưa vào danh sách không?
Không cần ghi thành dòng, nhưng có thể thêm câu cuối danh sách như "các bạn nhỏ vẽ tranh tặng bé thì bé vui lắm". Trẻ con được tự làm quà cũng học được niềm vui của việc tặng.
Làm sao để khách lớn tuổi không thấy quà trải nghiệm là lạ?
Bạn giải thích ngắn trong lời nhắn, và luôn giữ vài dòng đồ vật quen thuộc trong danh sách. Người lớn tuổi thường rất thích những trải nghiệm như bữa cơm chung hay chuyến về quê khi được gợi ý cụ thể.
Trải nghiệm góp chung giữa nhiều người tổ chức thế nào?
Một người đứng ra đặt chỗ và ghi chép phần góp, những người khác ký tên vào phiếu chung. Ghi rõ ai sẽ đi cùng người nhận để buổi trải nghiệm không bị lỡ vì không ai sắp xếp.