Khi đồng nghiệp chuyển công tác, món quà tập thể hợp nhất là món người đi sẽ dùng ở nơi mới: đồ cho căn phòng thuê ở tỉnh khác, đồ cho chuyến di chuyển, hoặc thứ giúp họ bắt đầu công việc mới. Vì vậy người đứng ra gom quà nên tìm hiểu hoàn cảnh chuyển đi trước: đi xa hay gần, đi một mình hay cả nhà, ở nhà riêng hay thuê trọ.
Khác với quà sinh nhật hay quà theo sở thích, quà chuyển công tác gắn với một cuộc dịch chuyển cụ thể, nên một danh sách nhỏ gồm vài món người đi đang thiếu giúp phòng chọn đúng. Bài này dành cho người tổ chức trong phòng ban: hỏi người đi mà không làm hỏng bất ngờ, gợi ý món theo kiểu chuyển, cân nhắc khối lượng hành lý, và cách trao quà trong buổi chia tay.
Tìm hiểu hoàn cảnh chuyển đi trước khi chọn món
Chuyển công tác có nhiều kiểu. Có người chuyển sang chi nhánh ở tỉnh khác, đi một mình, thuê phòng gần cơ quan mới, cuối tuần về nhà. Có người chuyển cả gia đình, bán nhà cũ, con đổi trường. Có người chỉ chuyển sang phòng khác trong cùng toà nhà. Món quà phù hợp với ba người này khác hẳn nhau.
Người tổ chức nên nắm ba thông tin: nơi đến xa hay gần, đi một mình hay cả nhà, sẽ ở nhà riêng hay thuê. Thường không cần hỏi thẳng người đi, vì những chuyện này hay được chia sẻ trong giờ ăn trưa. Nếu chưa rõ, hỏi một đồng nghiệp thân với người đi, hoặc hỏi chính họ bằng một câu bình thường: "Lên đó anh ở đâu, có phải thuê nhà không?"
Thêm một thông tin nữa: người đi sẽ mang đồ theo bằng gì. Đi xe khách với hai túi xách thì không mang được món cồng kềnh; công ty lo xe chuyển đồ thì thoải mái hơn. Một bộ nồi đẹp có thể là gánh nặng cho người chỉ mang được một vali.
Với người chỉ chuyển phòng trong cùng cơ quan, buổi chia tay nên nhẹ nhàng, một món nhỏ dùng ở bàn làm việc mới là đủ. Bài này tập trung vào trường hợp chuyển xa, nơi danh sách nhỏ phát huy tác dụng nhất.
Gợi ý món theo kiểu chuyển công tác
Người tổ chức chọn hai ba món trong nhóm phù hợp, tuỳ số người góp. Mức giá ghi theo thấp, vừa, cao.
| Kiểu chuyển | Món thường hợp | Mức |
|---|---|---|
| Đi một mình, thuê phòng ở tỉnh khác | Nồi điện đa năng cỡ nhỏ, bộ chăn gối gọn, ấm siêu tốc, hộp đựng đồ, đèn bàn | Thấp đến vừa |
| Chuyển cả gia đình | Phiếu quà dùng cho đồ gia dụng ở nơi mới, đồ chơi hoặc đồ học tập cho con, khung ảnh tập thể phòng | Vừa |
| Đi xa và hay về nhà cuối tuần | Ba lô hoặc vali cabin chắc chắn, gối kê cổ, bình giữ nhiệt, túi đựng đồ cá nhân | Vừa |
| Nhận vị trí quản lý mới | Sổ da, bút tốt, cặp tài liệu, túi đựng máy tính, một cây xanh nhỏ cho bàn làm việc mới | Vừa đến cao |
| Chuyển phòng trong cùng cơ quan | Cốc có tên, cây để bàn, tấm ảnh tập thể in nhỏ | Thấp |
Với người đi xa, ưu tiên món nhẹ, gọn, có thể dùng ngay tuần đầu ở nơi mới. Đồ trang trí, tranh, kỷ niệm chương lớn thường bị để lại hoặc chiếm chỗ trong túi xách vốn đã chật.
Hỏi người đi cần gì mà không làm hỏng sự bất ngờ
Nhiều phòng muốn giữ bí mật món quà đến buổi chia tay. Một số cách tìm hiểu nhu cầu mà người đi không đoán ra:
- Nhờ một đồng nghiệp thân hỏi trong lúc trò chuyện: "Lên đó ở trọ thì mang đồ bếp theo hay mua mới?"
- Hỏi người nhà của người đi nếu phòng có quen, nhất là khi chuyển cả gia đình.
- Để ý những gì người đi đang tìm mua: hay xem vali trên điện thoại, nhắc tới việc phải mua chăn mới.
- Hỏi thẳng nhưng mở: "Phòng muốn góp một món tiễn anh, anh đang thiếu gì cho chỗ ở mới thì nói nhé." Cách này mất bất ngờ nhưng chắc chắn đúng món, và nhiều người thích được hỏi hơn là nhận món không dùng.
- Nếu người đi nói "không cần gì đâu", đưa ra hai ba lựa chọn cụ thể để họ chọn thay vì hỏi chung chung.
Đừng hỏi qua quá nhiều người cùng lúc, tin sẽ lan và người đi thấy ngại. Một người tổ chức, một người hỏi, là đủ.
Gom góp trong phòng cho gọn và tế nhị
Người tổ chức nên thông báo trong nhóm nhắn tin của phòng, trừ người sắp đi: tên người chuyển, ngày đi, món dự định mua, và mức góp gợi ý. Nói rõ góp là tự nguyện, góp ít hay nhiều đều được, không cần ghi số tiền từng người trong nhóm chung. Người tổ chức ghi riêng để đối chiếu.
Trong phòng thường có người mới vào, người đang khó khăn, người ít thân với người đi. Họ có thể ngại không góp nhưng lại ngại hơn nếu bị điểm tên. Cách làm tế nhị là đưa thêm lựa chọn không tốn tiền: viết một dòng chúc vào tấm thiệp chung, hoặc ký vào tấm ảnh tập thể. Ai cũng có phần mà không ai bị áp lực.
Nếu tiền góp vượt giá món đã chọn, người tổ chức có thể mua thêm một món nhỏ hoặc gửi phần dư vào quỹ chung của phòng, và báo lại cho mọi người. Nếu thiếu, chọn bản thấp hơn của món đó thay vì kêu gọi góp thêm. Cách ghi chép và chia phần chi tiết của quỹ quà nhóm có ở danh mục góp chung của trang.
Phần lời chúc trên thiệp nên do từng người tự viết. Một tấm thiệp với hai mươi nét chữ khác nhau được người đi giữ lâu hơn bất kỳ món quà nào, nhất là khi họ đến một nơi chưa quen ai.
Ví dụ danh sách nhỏ cho một phòng mười hai người
Ví dụ giả định: chị Hạnh làm kế toán ở văn phòng tại Quảng Ninh, được điều sang chi nhánh ở Lào Cai trong hai năm. Chị đi một mình, chồng con ở lại, sẽ thuê một phòng nhỏ gần chi nhánh và về nhà hai tuần một lần bằng xe khách. Người tổ chức trong phòng nắm được những điều này qua mấy bữa trưa, không cần hỏi riêng.
Từ đó, phòng lập một danh sách ba dòng thay vì chọn một món duy nhất: nồi điện đa năng cỡ nhỏ và bộ chén đũa cho phòng trọ; một chiếc ba lô chắc chắn có ngăn đựng máy tính cho những chuyến xe hai tuần một lần; và một chiếc chăn mỏng nhưng ấm vì Lào Cai lạnh hơn nơi chị đang sống. Mười hai người chia làm ba nhóm tự nguyện, mỗi nhóm lo một món, và cả phòng cùng viết một tấm thiệp.
Ba món đều nhẹ hoặc gấp gọn được, chị mang đi trong một chuyến xe. Một tháng sau chị gửi vào nhóm phòng tấm ảnh nồi cơm trên bàn phòng trọ, kèm câu "tối nào cũng nhớ cả phòng". Danh sách nhỏ ba dòng như vậy là đủ; không cần bảng tính phức tạp cho dịp này.
Khi người đi là sếp hoặc người gắn bó lâu năm
Tiễn trưởng phòng, giám đốc chi nhánh hay một người đã làm hai mươi năm ở cơ quan có những điểm riêng. Thứ nhất, nhiều người muốn góp, kể cả từ phòng khác, nên cần một đầu mối duy nhất để tránh ba nhóm cùng mua ba món. Thứ hai, quà cho cấp trên dễ bị hiểu là nịnh nếu quá đắt; món vừa phải, có ý nghĩa với quãng thời gian làm việc chung thường được đánh giá cao hơn.
Món phù hợp hay là thứ gom được dấu ấn của nhiều người: một cuốn sổ mỗi người viết một trang kỷ niệm, một album ảnh các sự kiện của phòng qua nhiều năm, kèm một món dùng được ở nơi làm việc mới như cặp tài liệu hay cây xanh cho bàn. Nếu người đi chuyển xa, phần lưu niệm nên làm gọn để mang theo được.
Với người sắp nghỉ hưu thay vì chuyển công tác, quà của cơ quan thường do công đoàn hoặc bộ phận hành chính lo theo nếp riêng. Phòng có thể góp thêm phần tình cảm như sổ lưu niệm, còn món quà theo dự định nghỉ hưu nên để gia đình người đó chuẩn bị.
Trao quà trong buổi chia tay
Chọn thời điểm không vướng việc. Buổi trà chiều cuối tuần làm việc cuối cùng hoặc bữa trưa chung thường hợp hơn giờ họp. Người đi đã bận bàn giao, không nên để buổi chia tay chen vào lịch bàn giao.
Một người nói ngắn. Trưởng phòng hoặc người tổ chức nói vài câu về những gì người đi đã làm cùng phòng, rồi trao quà. Không cần bài phát biểu dài.
Giải thích món quà. Một câu như "phòng biết anh lên đó ở trọ nên góp cái nồi này cho anh đỡ phải ăn ngoài" khiến món quà có lý do, người đi nhớ lâu.
Giao quà dễ mang. Nếu món cồng kềnh, đề nghị gửi thẳng tới địa chỉ mới thay vì để người đi tự xách về. Gói gọn, có quai xách.
Để ngỏ liên lạc. Tạo sẵn hoặc giữ người đi trong một nhóm nhắn tin để phòng hỏi thăm sau vài tuần. Một tin nhắn hỏi "lên đó ổn chưa" sau một tháng là phần tiếp nối của món quà.
Khi bạn là người chuyển đi
Nếu bạn là người sắp chuyển công tác và đồng nghiệp hỏi cần gì, hãy trả lời cụ thể. Câu "không cần gì đâu" làm người tổ chức khó xử hơn, vì họ vẫn sẽ mua, chỉ là mua đoán. Nói một hai món thật sự cần, giá vừa phải, ví dụ "em đang thiếu cái chăn mỏng với ấm đun nước cho phòng trọ mới".
Sau buổi chia tay, gửi lời cảm ơn trong nhóm nhắn tin của phòng, kèm ảnh món quà ở chỗ ở mới sau khi đã ổn định. Đây là lời cảm ơn cụ thể nhất và làm cả phòng vui. Nếu có thiệp chung, chụp lại để giữ và nhắc tới vài dòng chúc làm bạn nhớ.
Khi đến lượt đồng nghiệp cũ có dịp vui như cưới hỏi, sinh con, chuyển nhà, ghi nhớ để đáp lễ. Sổ ghi quà sau mỗi dịp giúp việc này dễ hơn nhiều so với nhớ bằng đầu.
Câu hỏi thường gặp
Đồng nghiệp chuyển công tác vì bị điều chuyển không mong muốn thì có nên tổ chức tặng quà không?
Vẫn nên, nhưng nhẹ nhàng hơn. Tránh lời chúc kiểu thăng tiến, tập trung vào sự gắn bó với phòng và lời hỏi thăm. Món quà thiết thực cho nơi mới cho thấy phòng quan tâm tới cuộc sống của người đi.
Có nên tặng tiền mặt cho đồng nghiệp chuyển công tác thay vì mua quà?
Tuỳ nếp của cơ quan. Nhiều nơi quen tặng phong bì chung. Nếu phòng chọn hiện vật, món đúng nhu cầu nơi mới thường được nhớ lâu hơn; nếu chọn tiền, kèm tấm thiệp có lời chúc của từng người.
Người đi chuyển xa và đi bằng xe khách thì nên tặng gì?
Món nhẹ, gọn, có thể bỏ vào túi xách: bình giữ nhiệt, túi đựng đồ cá nhân, sổ tay, phiếu quà dùng ở nơi mới. Món cồng kềnh nên gửi thẳng tới địa chỉ mới sau khi người đi đã ổn định.
Phòng quá đông, nhiều người ít thân với người đi thì gom góp thế nào?
Gom tự nguyện, không ghi số tiền công khai, thêm lựa chọn viết lời chúc vào thiệp chung cho người không muốn góp tiền. Nhóm thân với người đi có thể góp riêng thêm một món cá nhân.
Có nên đặt kỷ niệm chương hay biểu trưng có khắc tên?
Phù hợp với người công tác lâu năm, nhưng nên làm cỡ nhỏ, nhẹ để dễ mang. Với người đi xa, kỷ niệm chương nên đi kèm một món dùng hằng ngày ở nơi mới.