Danh sách quà cho con thứ hai nên ngắn hơn và khác hẳn danh sách của con đầu: bắt đầu từ việc kiểm lại đồ cũ còn dùng được, chỉ ghi những món thật sự thiếu hoặc nên mua mới, thêm nhóm đồ giúp chăm hai con cùng lúc, và dành chỗ cho anh hoặc chị của bé. Nhiều nhà ngại lập danh sách cho con thứ hai vì nghĩ "đã có đủ cả rồi", nhưng thực tế thường có những khoảng trống mà chỉ khi kiểm kê mới thấy.
Bài này đi theo đúng thứ tự đó, kèm một số lưu ý an toàn khi dùng lại đồ cũ ở mức nguyên tắc chung. Trang không so sánh hai con hay bàn chuyện nuôi dạy; chỉ nói chuyện đồ dùng và quà.
Vì sao con thứ hai vẫn cần một danh sách
Khi nghe tin nhà có em bé thứ hai, khách thường phân vân hơn lần đầu. Họ biết nhà đã có xe đẩy, có cũi, có cả tủ đồ của anh chị, nên không biết nên tặng gì. Không có gợi ý, nhiều người chọn món an toàn nhất là bộ quần áo sơ sinh, và nhà lại rơi vào cảnh thừa đồ sơ sinh như lần đầu, trong khi những thứ thật sự thiếu thì không ai biết.
Một danh sách ngắn, mười đến mười lăm dòng, giải quyết chuyện đó. Nó cho khách thấy nhà đã có gì, cần gì, và có một dòng dành cho anh chị để những ai muốn nghĩ cho cả nhà có chỗ đặt tấm lòng. Người lớn tuổi đọc danh sách cũng hiểu vì sao nhà không cần quần áo, vì đồ của anh chị vẫn còn dùng tốt.
Danh sách cho con thứ hai còn có ích cho chính bố mẹ. Lần đầu bố mẹ chưa có kinh nghiệm, mua nhiều thứ theo lời khuyên chung. Lần thứ hai bố mẹ biết rõ món nào nhà mình dùng nhiều, món nào gần như không đụng tới. Ngồi viết danh sách là dịp để ghi lại những hiểu biết đó và tránh lặp lại những khoản đã từng mua phí.
Kiểm lại đồ của anh chị trước khi ghi danh sách
Trước khi viết dòng nào, bố mẹ nên dành một buổi lôi hết đồ cũ đã cất ra kiểm. Việc này mất thời gian nhưng tránh được cả mua trùng lẫn dùng đồ không còn an toàn.
- Gom đồ của con đầu theo nhóm: quần áo theo cỡ, đồ ngủ, đồ tắm, đồ chơi, đồ dùng lớn như xe đẩy, cũi, ghế ăn.
- Với quần áo, xem độ cũ, vết ố, nút cài, khoá kéo; xem mùa có khớp không, vì con đầu sinh mùa hè thì đồ cỡ sơ sinh của bé không hợp với em sinh mùa đông.
- Với đồ dùng lớn, kiểm tra khoá, phanh, chốt, đường may, độ chắc của khung; tìm lại hướng dẫn sử dụng nếu còn.
- Với đồ có hạn dùng theo nhà sản xuất hoặc có quy định về thời gian sử dụng, như ghế ngồi ô tô, đọc lại thông tin trên tem, trong sách hướng dẫn.
- Với đồ chơi, loại bỏ món đã nứt vỡ, bong sơn, mất ốc vít ngăn pin.
- Ghi ra ba cột: dùng lại được, cần thay mới, chưa có. Danh sách quà chủ yếu lấy từ hai cột sau.
Đồ con đầu đang dùng cũng cần tính. Ghế ăn, xe đẩy, cũi mà con đầu chưa rời thì em không dùng chung được, dù trên danh nghĩa nhà đã có. Những món đó đi thẳng vào cột "chưa có".
Đồ cũ: món nào dùng lại thoải mái, món nào nên cân nhắc
Bảng dưới là nguyên tắc chung để bố mẹ tự cân nhắc, không thay hướng dẫn của nhà sản xuất.
| Nhóm đồ | Dùng lại | Nên cân nhắc mua mới khi |
|---|---|---|
| Quần áo, khăn, đồ vải | Thường dùng lại tốt sau khi giặt kỹ | Đồ đã sờn, chun giãn, nút lỏng dễ bung |
| Sách, đồ chơi bằng gỗ, vải | Dùng lại tốt nếu còn nguyên vẹn | Bong sơn, có mảnh vỡ, đường may bung |
| Xe đẩy, ghế ăn | Dùng lại nếu khoá, phanh, dây đai còn tốt | Thiếu phụ kiện, khung lỏng, dây đai sờn |
| Cũi, nôi | Dùng lại khung nếu chốt chắc, nan không gãy | Nệm cũ đã lún hoặc không khít khung thì thay nệm |
| Ghế ngồi ô tô | Chỉ khi rõ lịch sử, chưa qua va chạm, còn trong thời gian dùng theo nhà sản xuất | Không rõ lịch sử, đã qua va chạm, quá hạn dùng |
| Đồ bé ngậm | Không nên dùng lại | Núm ti, đồ gặm nướu nên mua mới cho bé |
Dòng ghế ngồi ô tô trong bảng là nơi nhiều nhà bất ngờ nhất. Nhiều nhà sản xuất có ghi thời gian sử dụng khuyến nghị trên tem hoặc trong hướng dẫn; bố mẹ nên đọc lại thay vì mặc định ghế của con đầu vẫn dùng được. Nếu cần thay, đây là món lớn hợp để ghi dạng góp phần trong danh sách.
Khoảng cách tuổi giữa hai con thay đổi danh sách ra sao
Hai con cách nhau một hai năm và hai con cách nhau sáu bảy năm cần hai danh sách rất khác. Khi khoảng cách ngắn, phần lớn đồ của anh chị vẫn còn trong nhà nhưng nhiều món anh chị chưa rời: cũi, ghế ăn, xe đẩy, thậm chí cả tã. Danh sách khi đó nghiêng về đồ dùng song song, món thứ hai của những thứ nhà đã có một chiếc, và đồ giúp người lớn xoay xở với hai bé nhỏ cùng lúc.
Khi khoảng cách dài, tình hình ngược lại. Đồ của anh chị phần lớn đã cho đi hoặc đã cũ, có món đã quá thời gian dùng theo nhà sản xuất, có món đã đổi kiểu dáng, đổi quy chuẩn. Danh sách lúc này gần với danh sách của con đầu hơn, chỉ khác là bố mẹ đã có kinh nghiệm để biết món nào không cần. Anh chị lớn cũng có thể tham gia: một bạn tám chín tuổi rất thích được hỏi ý kiến chọn sách hay chọn màu thảm cho em.
Khoảng cách ở giữa, ba bốn năm, là lúc dễ sót nhất. Bố mẹ tưởng đồ cũ còn đủ, nhưng nhiều món đã hỏng mà không ai để ý vì cất lâu. Buổi kiểm kê đồ cũ đã nói ở trên chính là để bắt được những khoảng trống này trước khi viết danh sách.
Đồ giúp chăm hai con cùng lúc
Đây là nhóm mà danh sách của con đầu không bao giờ có, và cũng là nhóm khách ít nghĩ tới nhất. Ghi rõ lý do từng món để khách hiểu.
- Xe đẩy đôi hoặc tấm đứng gắn sau xe đẩy cho anh chị, nếu hai con cách nhau ít tuổi; bố mẹ nên tự chọn mẫu, khách góp phần.
- Địu thứ hai để hai người lớn cùng bế được khi ra ngoài.
- Ghế nhỏ hoặc bục bước để anh chị tự rửa tay, tự lấy đồ, bớt cần người lớn bế.
- Đèn ngủ thứ hai, máy tạo âm thanh nhẹ nếu hai con ngủ hai phòng.
- Thêm một bộ đồ an toàn trong nhà cho phòng của anh chị, vì đồ chơi nhỏ của anh chị giờ là mối lo cho em.
- Hộp có nắp, kệ cao để cất đồ chơi có chi tiết nhỏ của anh chị ra khỏi tầm tay em.
Dòng cuối thường bị bỏ quên nhưng rất quan trọng. Đồ chơi hợp với một bạn bốn tuổi, như bộ lắp ráp nhiều mảnh nhỏ hay hạt xâu, lại là thứ không hợp với em bé vài tháng. Chỗ cất riêng cho đồ của anh chị vừa giữ an toàn cho em, vừa giữ đồ của anh chị khỏi bị em cầm nghịch.
Dành chỗ cho anh chị trong danh sách
Ngày nhà có em, anh chị nhận được rất nhiều chú ý mới: bố mẹ bận hơn, khách tới nhà đều hỏi thăm em, quà gói giấy đều mang tên em. Nhiều gia đình kể lại rằng con đầu bỗng hay mè nheo, hay giành đồ, hỏi "sao không ai tặng con". Một món quà nhỏ cho anh chị không giải quyết hết chuyện đó, nhưng giúp bé lớn thấy mình vẫn được nhớ tới.
Trong danh sách, có thể thêm một mục ngắn "Cho anh/chị của bé", ghi tuổi, sở thích hiện tại và vài món gợi ý: sách tranh về chuyện có em, bộ tô màu, một món đồ chơi nhỏ bạn ấy đang thích. Không bắt khách phải mua hai món; ai muốn thì chọn. Nhiều ông bà rất vui với mục này vì họ vốn đã lo cho đứa cháu lớn.
Một gợi ý nữa mà nhiều nhà thấy có ích: chuẩn bị sẵn vài món nhỏ ở nhà, khi khách mang quà cho em mà không có gì cho anh chị, bố mẹ khéo léo đưa một món "khách gửi cho con" để bé lớn mở. Việc nuôi dạy anh chị khi có em là chủ đề rộng hơn chuyện quà; trang chỉ dừng ở việc gợi ý danh sách sao cho cả hai con đều được nghĩ tới.
Viết danh sách cho con thứ hai sao cho tự nhiên
Nhiều bố mẹ ngại gửi danh sách lần hai vì sợ khách nghĩ nhà "lại xin quà". Cách viết mềm nhất là mở đầu bằng điều nhà đã có: "Nhà mình vẫn dùng lại được phần lớn đồ của chị Bông, chỉ còn thiếu mấy món dưới đây" (tên là ví dụ giả định). Câu này cho khách biết danh sách ngắn có lý do, và nhắc khéo rằng quần áo hay đồ sơ sinh không cần thêm.
Danh sách cũng nên ngắn hơn hẳn lần đầu và không cần gửi rộng. Nhiều nhà chỉ gửi cho người thân và bạn thân khi được hỏi, còn với khách khác thì một lời chúc là đủ. Ở lần thứ hai, khách quen của gia đình cũng thường đã quen với việc nhà có danh sách, nên ít ai thấy lạ.
Nếu nhà không muốn nhận quà, cứ nói thẳng mà ấm: "Lần này nhà đủ đồ cả rồi, cô chú ghé chơi với hai đứa là vui nhất." Những người vẫn muốn tặng sẽ tự hỏi riêng, khi đó bố mẹ gợi ý một món trong cột chưa có hoặc món cho anh chị. Cách nói chi tiết với từng nhóm khách có ở danh mục gửi danh sách tế nhị của trang.
Câu hỏi thường gặp
Con thứ hai có cần lập danh sách quà không?
Nên có một danh sách ngắn. Khách thường không biết tặng gì vì nghĩ nhà đã đủ, và dễ chọn quần áo sơ sinh. Mười đến mười lăm dòng ghi món thật sự thiếu và một mục cho anh chị là đủ.
Đồ cũ của con đầu món nào nên mua mới cho em?
Đồ bé ngậm như núm ti, đồ gặm nướu nên mua mới. Ghế ngồi ô tô cần xem lịch sử va chạm và thời gian dùng theo nhà sản xuất. Nệm cũi đã lún hoặc không khít khung cũng nên thay.
Có nên ghi quà cho anh chị trong danh sách của em bé không?
Có thể thêm một mục ngắn ghi tuổi và sở thích của anh chị, để khách nào muốn nghĩ cho cả nhà có gợi ý. Không bắt khách mua hai món; ai muốn thì chọn.
Những đồ nào giúp chăm hai con cùng lúc?
Xe đẩy đôi hoặc tấm đứng cho anh chị, địu thứ hai, ghế bục cho anh chị tự làm việc nhỏ, đồ an toàn cho phòng anh chị và chỗ cất đồ chơi nhỏ của anh chị khỏi tầm tay em.
Làm sao viết danh sách lần hai để khách không nghĩ là xin quà?
Mở đầu bằng điều nhà đã có và dùng lại được, chỉ ghi món còn thiếu, gửi cho người thân và bạn thân khi được hỏi thay vì gửi rộng. Lý do rõ ràng thì khách hiểu và thấy tự nhiên.
Đồ chơi của anh chị có ảnh hưởng gì tới em bé không?
Đồ chơi hợp với trẻ lớn như bộ lắp ráp nhiều mảnh nhỏ, hạt xâu có thể không hợp với em bé vì em hay cho đồ vào miệng. Nên có hộp có nắp hoặc kệ cao để cất riêng đồ của anh chị.